DDA i Relacje Międzyludzkie
DDA wychodzą z domów, gdzie zazwyczaj czyjeś prawa są naruszane, i wchodząc w dorosłe życie, albo ulegają, albo nie liczą się z prawami innych. W mojej pracy terapeutycznej widzę, że większość DDA prędzej czy później musi popracować nad tym aspektem, żeby móc tworzyć dobre relacje, za którymi tęsknią. Bez tego nie stworzysz dobrego związku, nawet jeżeli mówisz, że kochasz – dobre intencje to za mało. Ta umiejętność szanowania siebie i drugiej strony jest niezbędna, gdyż nawarstwianie się uzasadnionego poczucia żalu bądź krzywdy którejkolwiek ze stron podkopie to, co w dużej mierze składa się na dobry związek, czyli zaufanie, podziw, cieszenie się swoją obecnością.
Zazwyczaj DDA nie są świadome, na ile pozwalają się tłamsić bądź pozwalają sobie naruszać prawa tej drugiej strony. Dlatego zamieszczam poniżej listę przykładowych praw. Jest to lista często stosowana w placówkach terapii uzależnień i rodzin osób uzależnionych. Zachęcam, abyś zobaczył, jak to jest u Ciebie – to wskaże Ci, gdzie warto popracować nad sobą, abyś był bardziej świadomy, który element warto naprawić, aby Twój związek i przyjaźnie lepiej się układały. Zaznacz, czy masz takie prawo. I nie ma znaczenia, czy lubisz muzykę poważną, czy krótkie włosy – ale czy masz takie prawo, gdybyś tego właśnie chciał, a stałoby to w sprzeczności z upodobaniami innych.
Przykłady Indywidualnych Praw Osobistych
Mam prawo:
- Jeść to, co lubię
- Nosić krótkie włosy
- Ubierać się, jak chcę
- Lubić muzykę poważną
- Czytać do późna w nocy
- Nie znać się na polityce
- Dbać o siebie
- Czuć się zakłopotana
- Odczuwać i wyrażać ból
- Rozpłakać się
- Mieć dobry humor
- Popełniać błędy
- Nie znać angielskiego
- Długo spać w niedziele
- Nie lubić niektórych ludzi
- Mało mówić na spotkaniach towarzyskich
- Pojechać na urlop tylko z najbliższą rodziną
- Spędzać czas, jak lubię
- Mieć czas poświęcony tylko sobie
- Nie zaprosić na sobotę samotnej przyjaciółki
- Wybrać sobie przyjaciół
- Spotykać się z nielubianą przez męża koleżanką
- Decydować o tym, kto i kiedy będzie odwiedzał mnie w domu
- Nie korzystać z rad znajomych
- Powiesić w swoim pokoju obraz, który nie podoba się pozostałym domownikom
- Mieć własne zdanie i wyrazić je
- Zmienić zdanie
- Poprosić o zmianę godzin pracy
- Poprosić o pomoc, której potrzebuję
- Sprzeciwić się głośno i jawnie
- Odmówić brania dodatkowej pracy
- Nie pożyczać swojej ulubionej płyty
- Nie opiekować się psem znajomych
- Przerwać rozmowę z osobą, która mnie obraża
- Odmówić udziału w sytuacji, która mi nie odpowiada
- Nie uczestniczyć w sytuacji, w której ktoś mnie rani
- Bronić swojej godności także wtedy, gdy popełnię błąd
- Wykonywać pracę, która sprawia mi przyjemność i radość
- Wychowywać swoje dziecko zgodnie z własnymi poglądami
- Mieć bałagan w swoim mieszkaniu
wg Hanna Szczepańska TAZA-W
Sprawdzenie Granic w Relacjach
Wiesz już, jak potrafisz lub nie potrafisz dbać o siebie, swoją autonomię i niepowtarzalność przeżywania świata na swój indywidualny sposób. Teraz czas sprawdzić, czy dajesz takie prawa innym. Zachęcam do zrobienia tego ćwiczenia jeszcze raz, tym razem z uwzględnieniem drugiej osoby.
Mój partner ma prawo (każdy ma prawo):
- Jeść to, co lubi
- Nosić włosy
- Ubierać się, jak chce
- Lubić muzykę poważną
- Czytać do późna w nocy
- Nie znać się na polityce
- Dbać o siebie
- Czuć się zakłopotany
- Odczuwać i wyrażać ból
- Rozpłakać się
- Mieć dobry humor
- Popełniać błędy
- Nie znać angielskiego
- Długo spać w niedziele
- Nie lubić niektórych ludzi
- Mało mówić na spotkaniach towarzyskich
- Pojechać na urlop tylko z najbliższą rodziną
- Spędzać czas, jak lubi
- Mieć czas poświęcony tylko sobie
- Nie zaprosić na sobotę samotnej osoby
- Wybrać sobie przyjaciół
- Spotykać się z nielubianym przeze mnie kolegą
- Decydować o tym, kto i kiedy będzie odwiedzał go w domu
- Nie korzystać z rad znajomych
- Powiesić w swoim pokoju obraz, który nie podoba się pozostałym domownikom
- Mieć własne zdanie i wyrazić je
- Zmienić zdanie
- Poprosić o zmianę godzin pracy
- Poprosić o pomoc, której potrzebuje
- Sprzeciwić się głośno i jawnie
- Odmówić brania dodatkowej pracy
- Nie pożyczać swojej ulubionej płyty
- Nie opiekować się psem znajomych
- Przerwać rozmowę z osobą, która go obraża
- Odmówić udziału w sytuacji, która mu nie odpowiada
- Nie uczestniczyć w sytuacji, w której ktoś go rani
- Bronić swojej godności także wtedy, gdy popełni błąd
- Wykonywać pracę, która sprawia mu przyjemność i radość
- Wychowywać swoje dziecko zgodnie z własnymi poglądami
- Mieć bałagan w swoim mieszkaniu
Zrobienie tego drugiego testu dla niektórych jest zaskakującym odkryciem, że nie zawsze są tylko ofiarami.
Znaczenie Zdrowych Granic
Czasami zdarza się, że DDA, które mają poczucie skrzywdzenia w dzieciństwie, tak bardzo dbają o swoje prawa w dorosłym życiu, że potrafią zapomnieć, iż druga strona ma te same prawa! Nie ma w tym nic dziwnego – o czym mówi Trójkąt Dramatyczny Karpmana. Osoba, która jest wybawcą i ofiarą, w pewnym momencie staje się katem (więcej o tym we wpisie o Trójkącie Karpmana).
Napiszę to jeszcze raz – jeżeli chcesz mieć udany związek (przyjaźnie), nie da się uciec od przepracowania zdrowych granic. Zdrowe granice chronią przed wchodzeniem w role wybawiciela, ofiary i kata.