Dlaczego techniki asertywności mogą nie wystarczyć?
Aby asertywnie reagować na krytykę, nie wystarczy nauczyć się samych technik, jak to robić, bo „program” z twoich wspomnień z dzieciństwa może to torpedować. Ważne jest, aby przyjrzeć się swoim wewnętrznym przekonaniom na temat aprobaty i zmienić je na bardziej realistyczne i dojrzałe spojrzenie. Wtedy techniki asertywności nie będą w sprzeczności z twoimi przekonaniami.
Wpływ dzieciństwa na sposób reagowania na krytykę
Wielu DDA jako dzieci doświadczało przesadnej krytyki, a niektórzy wręcz fizycznej przemocy.
Warto pamiętać, że krytyka w domu alkoholowym niewiele ma wspólnego ze zdrową normą krytyki, gdyż niekoniecznie wynikała z poważnych błędów dziecka, które należy skorygować w procesie wychowawczym.
- Osoba uzależniona na głodzie alkoholowym jest rozdrażniona, ponieważ chce już pić, a niektórzy pod wpływem alkoholu tracą kontrolę nad swoją złością.
- Osoba współuzależniona przeżywa wiele frustracji z powodu picia alkoholika i kłopotów z tym związanych, co często skutkuje brakiem cierpliwości wobec dzieci, a czasami odreagowywaniem swojej frustracji na nich.
Czym różni się krytyka w domu alkoholowym od zdrowej normy?
W związku z tym, że wielu doświadczyło wzmożonej krytyki w dzieciństwie, w dorosłym życiu może przesadnie poszukiwać akceptacji u innych.
Skutki nadmiernej potrzeby aprobaty w dorosłym życiu
Przesadna potrzeba aprobaty prowadzi do następujących problemów:
- Jest się podatnym na manipulacje innych (dla aprobaty zrobi się więcej, niż pozwala czas, chęci, możliwości, co odbywa się ze szkodą własną, bo „zapłatą” jest docenienie).
- Gdy pojawia się krytyka lub odrzucenie, występuje nadwrażliwość emocjonalna, co powoduje chwianie się wiary w siebie, smutek i lęk.
- Lęk przed krytyką może prowadzić do dopasowywania się do innych, ignorowania swoich potrzeb, preferencji, celów, uczuć – w efekcie traci się siebie i odczuwa brak zadowolenia z życia.
- Niezaspokojona potrzeba aprobaty może wywołać złość i naciski, aby druga strona dała nam akceptację, pomijając, że ta osoba także ma swoją autonomię i może cenić inne wartości.
W skrajnych przypadkach możemy mówić o uzależnieniu od aprobaty.
Zdrowe podejście do aprobaty – klucz do asertywności
Natomiast zdrowe podejście do aprobaty uznaje, że wszyscy jej potrzebujemy, jednak nie musimy jej za każdym razem dostawać od każdej osoby. Taka postawa jest konieczna, aby radzić sobie w asertywny sposób z krytyką i nie być nadwrażliwym na krytykę.
Ważne, aby mieć świadomość swoich wartości i swoich celów – patrzeć na swoje życie własnymi oczami, a nie cudzymi.
Poznaj siebie i bądź po swojej stronie
Aby mieć oczekiwania wobec siebie, ale też akceptować siebie jako człowieka popełniającego błędy.
Chodzi więc o wypracowanie zdrowej aprobaty od wewnątrz – a wtedy nie jest się aż tak zależnym od aprobaty z zewnątrz. Można wtedy żyć autonomicznie, uwzględniając opinie drugiej osoby, ale bez zniewolenia tymi opiniami. Pozostaje wybór, w jakim stopniu chcesz się przychylić do oczekiwań innych. Jeśli tak potrafisz, podejście do aprobaty staje się mocną stroną psychiki. Podchodzisz wtedy do niej jak dojrzały dorosły, a nie skrzywdzone dziecko w skórze dorosłego.
Jak budować zdrową aprobatę od wewnątrz?
Aby mieć zdrowy stosunek do aprobaty, musisz:
- Znać siebie i być po stronie tego, co dla ciebie dobre.
- Wiedzieć, co jest dla ciebie ważne, a co mniej istotne.
- Rozumieć swoje potrzeby i cele, które pozwalają pozytywnie patrzeć na życie.
- Znać granice kompromisu, aby nie skrzywdzić siebie w trosce o czyjeś oczekiwania czy opinie.
- Rozróżniać, co w twoim życiu może poczekać, a co wymaga natychmiastowej uwagi.
- Znać swoje mocne strony i słabsze punkty, wykorzystywać pierwsze, a do drugich podchodzić z wyrozumiałością.
Krytyka jako nieodłączny element życia – jak ją zaakceptować?
Przy takiej postawie będziesz żył zgodnie z tym, co uważasz za słuszne, akceptując fakt, że krytyka jest nieodłącznym elementem życia:
„Rób to, co twoje serce uznaje za właściwe, a będziesz jakoś krytykowany. Będziesz wyklinany, jeśli tego nie zrobisz, i będziesz wyklinany, jeśli zrobisz” (Eleonora Roosevelt).
Znaczenie wsparcia społecznego w procesie zdrowienia
Jeżeli w tobie tkwi skrzywdzone dziecko, które łaknie dużo aprobaty, to ty w pierwszej kolejności musisz tę aprobatę dać sobie (w zdrowy sposób). Ważne jest też, aby otaczać się ludźmi o podobnych wartościach i celach życiowych lub ludźmi ci życzliwymi – nikt nie jest samotną wyspą.
Rola grupy dla DDA w budowaniu zdrowej aprobaty
Grupa dla DDA to miejsce, gdzie doświadcza się zdrowej aprobaty. Istnieje akceptacja dla różnorodności, ale nie ma zgody na zachowania uderzające w drugiego człowieka, takie jak agresja słowna. Grupa pozwala doświadczyć zdrowej aprobaty, której zabrakło w rodzinie, i wypełnić ten brak.