Jak patrzeć trzeźwym okiem na siebie, innych ludzi i sytuacje?
Ten wpis nawiązuje do wcześniej opisanego problemu zniekształceń poznawczych, czyli myśli, które wyraźnie nie służą człowiekowi i wpędzają go w trudności życiowe (lub je potęgują). Jak wyłapać swoje niezdrowe myślenie i jak zmienić je na trzeźwe spojrzenie?
W rodzinie alkoholowej
Nie tylko alkoholik myślał w sposób nietrzeźwy i działał w sposób nietrzeźwy. Dotyczy to również osób, które z nim żyły. DDA wynoszą więc z alkoholowego domu wiele zaobserwowanych zniekształceń poznawczych, które powracają potem w dorosłym życiu, często już poza domem alkoholowym. Można powiedzieć, że zniekształcenia są jak chwasty, które nieproszone pojawiają się w ogrodzie. I nie usuniesz ich raz na zawsze (bo np. byłeś już na terapii) – to jest ćwiczenie uważności na co dzień: czy dana myśl ci służy, czy wręcz przeciwnie.
Pamiętaj, że niezdrowe myślenie ma wpływ na uczucia nieadekwatne do sytuacji, a to często przekłada się na nieadekwatne działania.
Ćwiczenie trzeźwego myślenia – 5 pytań do analizy myśli
Zadaj sobie 5 pytań. Jeśli na 3 odpowiesz „TAK”, uznaj myśl za zdrową. Dlaczego wystarczają 3 odpowiedzi na TAK, a nie 5? – Bo czasami pytanie nie ma zastosowania do analizowanej myśli.
- Trzeźwa myśl jest oparta na faktach.
Czy to, co myślę, jest oparte na faktach? (Konstruktywne myślenie trzyma się faktów i nie rozdmuchuje domysłów ani interpretacji. Dzięki temu człowiek mówi i działa w oparciu o fakty, a nie domysły, które mogą być błędne). - Trzeźwa myśl pomaga mi chronić życie i zdrowie.
Czy to, co myślę, pomaga mi chronić moje życie i zdrowie? - Trzeźwa myśl ogranicza konflikty lub sprzyja ich rozwiązaniu.
Czy to, co myślę, ogranicza konflikty albo sprzyja ich rozwiązaniu? (Warto pamiętać, że niekonstruktywne myślenie nakręca konflikty, niezrozumienie, podbija emocje i w konsekwencji prowadzi do zachowań przesadzonych i pod wpływem impulsu). - Trzeźwa myśl przybliża mnie do moich celów.
Czy to, co myślę, przybliża mnie do moich celów? - Trzeźwa myśl pomaga mi czuć się dobrze w zdrowy sposób.
Czy to, co myślę, pomaga mi czuć się dobrze w zdrowy sposób (czyli bez sięgania po używki lub rozładowywania emocji zachowaniami, które wpędzają w kłopoty)?
Jak radzić sobie z mniej niż trzema odpowiedziami na „TAK” w analizie myśli?
Jeżeli masz mniej niż 3 odpowiedzi wskazujące na zdrową myśl, możesz sięgnąć do wykazu zniekształceń poznawczych, aby znaleźć charakterystyczny dla siebie błąd myślenia i nad nim popracować – samodzielnie lub na terapii.