Wprowadzenie do terapii podstawowej dla DDA
W tym wpisie zamieszczam koncepcję terapii podstawowej dla DDA według Cermaka. W dużym stopniu stanowi ona ramy terapii na etapie podstawowym, który proponuję pacjentom. Oczywiście wzbogacam ją o kolejne odkrycia naukowe, szczególnie te z ostatniego okresu, które bazują również na badaniach neuropsychologii. Jednak fundamentem jest wypracowany przez Cermaka program terapii grupowej dla DDA.
Rola Timmena L. Cermaka w terapii DDA
Timmen L. Cermak współprowadził pierwszą na świecie psychoterapię dla grupy Dorosłych Dzieci Alkoholików w Klinice Alkoholizmu w USA. Pomagał również w utworzeniu Krajowego Stowarzyszenia dla Dorosłych Dzieci Alkoholików w USA, co dało początek licznym grupom wsparcia dla DDA. Następnie, wraz z żoną, założył ośrodek terapeutyczno-treningowy Genesis. Opracował tam program leczenia dla DDA i całkowicie poświęcił mu swoją pasję jako lekarz i psychoterapeuta.
Historia osobista Cermaka a jego podejście do terapii
Jego duże zaangażowanie w pomoc Dorosłym Dzieciom Alkoholików wynikało z historii rodzinnej. Pochodził z alkoholowego domu, co wpłynęło na jego misję terapeutyczną. Zrozumienie swojej historii osobistej, jej słabych i mocnych stron, pozwoliło mu odbudować własne życie, a następnie, w zgodzie z 12. krokiem, nieść posłanie innym DDA nadal potrzebującym pomocy.
Wartość programu Cermaka w terapii DDA
Psychoterapeuci pomagają DDA w oparciu o różne modele terapeutyczne. Osobiście uważam, że program stworzony przez Cermaka jest niezwykle wiarygodny. Bazuje na jego własnym doświadczeniu życiowym i był doskonalony przez lata pracy z DDA. Warto, aby stanowił trzon tego, co należy przepracować z DDA na etapie podstawowym.
Obszary pracy w terapii podstawowej
Przerwanie milczenia
Czyli powiedzenie, dlaczego szukam pomocy.
Nasze wspólne doświadczenia
Jakie charakterystyczne cechy DDA odnajduję u siebie z okresu dzieciństwa i jakie przeniosłem w dorosłe życie.
Ożywianie wspomnień
Opowiedzenie swojej historii bycia Dzieckiem Alkoholika, jednak z poszanowaniem swojego tempa co do otwierania się – można od razu dużo opowiedzieć, można opowiedzieć fragmenty, które w późniejszym czasie się uzupełni.
Przyjęcie uczuć
Nauka szczerego rozpoznawania swoich uczuć, zbadanie, jakie emocje i w jaki sposób były lub nadal są blokowane, ukrywane.
Zdolność przetrwania
Rozpoznanie, jakie strategie przetrwania stosowałem, aby przetrwać w alkoholowym domu, i które z nich nadal stosuję w dorosłym życiu.
Sprawowanie kontroli
Cecha charakterystyczna dla alkoholowych domów: alkoholik uważał, że może kontrolować swoje picie, osoba współuzależniona próbowała kontrolować osobę pijącą, aby ograniczyć jej picie lub zmusić do niepicia. A jak ty próbowałeś panować nad sytuacją, która wymykała się wszelkiej kontroli? Jak obecnie próbujesz kontrolować siebie i innych?
Współuzależnienie
Jak rezygnowałem kiedyś z prawdziwej cząstki siebie, aby dostosować się do alkoholowej rodziny, i jak obecnie rezygnuję z prawdziwej cząstki siebie.
Złość
Jakie mam trudności w wyrażaniu złości – tłumię czy wymyka mi się spod kontroli? Jak to przekłada się na moje relacje z innymi ludźmi? Co chciałbym w związku z tym zmienić, nad czym pracować?
Wstyd
Czego się wstydziłem w dzieciństwie, co jest wstydem wyniesionym z alkoholowego domu? Który wstyd jest toksyczny i oddzielający od ludzi, a jaki wstyd jest zdrowy i naprawiający relacje?
Opłakiwanie strat
W dzieciństwie raczej nie było przestrzeni na odpłakanie strat, bo trzeba było sobie radzić – lepiej było „nie rozklejać się”. Przychodzi jednak taki czas, kiedy nieodpłakane straty stają się ciężarem i odwracają od bieżącego życia. Nawet gdy paradoksalnie nie chce się już grzebać w przeszłości, nieodpłakane straty ciążą w teraźniejszości. Odpłakane straty pozwalają otworzyć się na nowe życie.
Gojenie ran
Omówienie, jakie rany się zagoiły podczas dotychczasowej terapii, rozpoznanie, co jest dla Ciebie najbardziej leczące, abyś bardziej świadomie korzystał z tego w swoim życiu.
Uczciwość
Kiedy mój krytyk wewnętrzny skłania mnie, aby nie żyć w zgodzie ze sobą? Kiedy przestaję być autentyczny? Czego się obawiam, że czasami zdradzam samego siebie? Praca nad osłabieniem krytyka wewnętrznego.
Szacunek dla uczuć
Asertywność w oparciu o swoje prawdziwe uczucia i potrzeby.
Włączanie się we wspólnotę
Odnajdowanie i budowanie swojej sieci wsparcia.
Zabawa i spontaniczność
Twoje wewnętrzne dziecko nie musi być stłumione, kontrolowane czy zbuntowane – to jest czas odkrywania go w sobie wraz z jego spontanicznością i zabawą. Rozpoznawanie, co autentycznie bawi, rozluźnia, cieszy, bez sięgania po używki.
W dalszą drogę
Zakończenie terapii lub nad czym jeszcze chciałbyś popracować, czego potrzebujesz na ewentualnym etapie pogłębionym terapii.
Indywidualizacja terapii
Dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb
Oczywiście w zależności od zindywidualizowanych potrzeb DDA podczas terapii, obszary te stanowią pewną ramę pracy, a nie schemat. Nad jednymi pochylasz się więcej, nad innymi krócej. Jednak warto wiedzieć, jaka problematyka była częścią wspólną dla wielu DDA i stanowiła podstawę ich zdrowienia, tak aby trudna przeszłość nie kładła się dłużej cieniem na dorosłym życiu.
Książki nie leczą – zrób krok dalej
Jak uniknąć uniknąć utknięcia w myśleniu?
Warto przy tym dodać, że zdaniem Cermaka książki nie leczą, nawet jeżeli poszerzają wgląd DDA. Dopóki jednak nie znajdziesz w sobie gotowości na pójście na miting dla DDA bądź terapię grupową czy indywidualną, przeczytanie książki Czas uzdrowić swoje życie stanowi niewątpliwie ważny krok w szukaniu pomocy dla siebie.
Rola grup wsparcia i terapii w procesie zdrowienia
Cermak jednak dodaje, żeby nie wpaść w pułapkę samego pogłębiania wiedzy na temat DDA i zrobić krok dalej, kiedy będziesz mógł dzielić się swoimi uczuciami:
„Zachęcam każdego z was do pomnożenia efektów swojej pracy nad tym przewodnikiem poprzez znalezienie jakiegoś forum, gdzie mógłby rozmawiać o tym z innymi. Dla niektórych z was może to oznaczać zaproszenie kilku przyjaciół do wspólnej pracy nad ćwiczeniami (…) Inni być może zechcą przynajmniej raz w tygodniu uczestniczyć w mitingu grupy samopomocowej, aby usłyszeć DDA opowiadających własne historie i mieć okazję, by podzielić się cząstką swojej. Jeszcze inni mogą uznać za pożyteczne wykorzystanie swoich reakcji na tę książkę we własnej terapii”.
Terapię podstawową DDA można odbyć w formie indywidualnej lub grupowej, także online.