Poszukując właściwej formy pomocy dla siebie, warto wiedzieć, na jaką pomoc i od kogo można liczyć, ponieważ ma ona bardzo różny zakres.

Rodzaje specjalistów i zakres ich pomocy

PSYCHOLOG to osoba, która ukończyła studia magisterskie z psychologii. Studia nie przygotowują do prowadzenia psychoterapii, jednak umożliwiają przeprowadzanie testów psychologicznych i ich interpretację oraz psychoedukację i udzielanie porad psychologicznych.

Jeżeli psycholog chce nabyć uprawnienia i umiejętności praktyczne do leczenia pacjenta, kontynuuje naukę na studiach podyplomowych z psychologii klinicznej (co najmniej 3 lata) lub w szkole psychoterapii (co najmniej 4 lata).

PSYCHOLOG KLINICZNY to psycholog, który odbył szkolenie podyplomowe z psychologii klinicznej i zdał egzamin państwowy. Diagnozuje zaburzenia psychiczne i ma uprawnienia do ich leczenia. Zazwyczaj pracuje w poradniach zdrowia psychicznego lub w szpitalach psychiatrycznych.

SPECJALISTA TERAPII UZALEŻNIEŃ to osoba z wykształceniem wyższym, która ukończyła specjalistyczne szkolenie z zakresu terapii osób uzależnionych i członków ich rodzin oraz zdała państwowy egzamin certyfikacyjny. Osoba, która nie zdała jeszcze tego egzaminu, ma status specjalisty terapii uzależnień w procesie szkolenia. Pacjenci zgłaszający się do placówek odwykowych często potrzebują głębszej psychoterapii. Z tego powodu część specjalistów terapii uzależnień decyduje się na dodatkowe 4-letnie szkolenie z zakresu psychoterapii.

INSTRUKTOR TERAPII UZALEŻNIEŃ musi mieć co najmniej wykształcenie średnie i, w porównaniu ze specjalistą terapii uzależnień, ma węższe uprawnienia do prowadzenia terapii dla osób uzależnionych i ich rodzin. Jego szkolenie obejmuje ograniczony zakres pracy z pacjentem i dotyczy głównie podstawowego etapu terapii.

TERAPEUTA ZAJĘCIOWY musi mieć co najmniej średnie wykształcenie. Nie musi przechodzić szkolenia z zakresu psychoterapii, lecz np. szkolenie z arteterapii.

PSYCHIATRA to lekarz specjalista przygotowany do diagnozowania zaburzeń psychicznych i stosowania psychofarmakoterapii. Nie ma uprawnień do prowadzenia psychoterapii. Część psychiatrów decyduje się jednak na dodatkowe 4-letnie szkolenie w szkole psychoterapii, dzięki czemu może stosować w praktyce lekarskiej również psychoterapię. Posiada wówczas bardzo szeroki wachlarz udzielania pomocy, ponieważ psychoterapię może wspierać leczeniem farmakologicznym, do czego nie ma uprawnień ani psycholog kliniczny, ani psychoterapeuta.

PSYCHOTERAPEUTA to osoba z wykształceniem magisterskim psychologicznym, medycznym lub humanistycznym, szkoląca się w 4-letniej szkole psychoterapii. Szkolenie psychoterapeutyczne obejmuje część teoretyczną oraz praktyczną dotyczącą pracy z pacjentem. Obejmuje również tzw. „self”, czyli własną psychoterapię osoby szkolącej się, a także staż kliniczny i superwizję swojej pracy.

Po drugim roku szkolenia psychoterapeuta ma uprawnienia do prowadzenia psychoterapii pod superwizją. Droga do uzyskania certyfikatu jest jednak wieloletnia – oprócz ukończenia szkoły psychoterapii konieczne jest odbycie stażu klinicznego (360 godz.), 150 godzin superwizji oraz doświadczenie własne.

TRENER, COACH to osoba o różnym stopniu przygotowania. Nie ma uprawnień w zakresie leczenia (psychoterapii), ale może prowadzić różnego rodzaju treningi motywacyjne i interpersonalne. Praca trenera/coacha skupia się na przyszłości i osiąganiu wyznaczonych celów, natomiast nie zajmuje się terapią ani leczeniem przeszłości.

Personel w poradniach odwykowych to zazwyczaj specjaliści terapii uzależnień, instruktorzy terapii uzależnień oraz lekarz psychiatra. W poradni uzależnień DDA może, ale nie musi, otrzymać pomoc od psychoterapeuty lub psychologa klinicznego. Warto pamiętać, że część pacjentów wymaga głębszej psychoterapii, a placówka tzw. odwykowa nie musi jej zapewniać. W takiej sytuacji rozwiązaniem są poradnie zdrowia psychicznego (PZP) oraz pokrewne placówki związane z psychoterapią.

Joanna Dudniczenko